تبلیغات
یار خدا - تربیت فرزند
 
یار خدا
ز گهواره تا گور دانش بجوی
یکشنبه 19 اردیبهشت 1389

پیغمبر (ص): هر درختی میوه ای دارد و میوه دل فرزند است

موضوع: تربیت فرزند که از 10 بخش عبارت است:

1 مقدمه 2 اهمیت تربیت فرزند 3 وظاءف مهم والدین بر والد قبل از تولد 4 دوران بارداری 5 دوران نوزادی

6 خودسازیی والدین قبل از تولد والد 7 حق فرزند بر پدر و مادر 8 دوران کودکی 9 هفت سال اول 10 هفت سال دوم

نتیجه محقق

مقدمه : تربیت فرزند یکی از مهمترین زیرساخته های رشد و تعالی جوامع بشر است زیرا فرزندان امروز بزرگان و مسوءلان فردای این جامعه و تربیت امروز آنان نقش بسزایی در عمل کرد فردای آنان دارد و از طرف دیگر خوشبختی فرزندان در دنیا و آخرت در گرو تزبیت صحیح آنان است.  پس باید دانست که این امر ظرافتها و مهارتهای خاص خود را دارد و اگر اصول آن رعایت شود میتوان نسلهای موجود را به شایستگی بسازد و موجبات خوشبختی و سعادت آنان را فراهم کند و اگر فرزندان خوب و صحیح تربیت نشود خود گمراه و بدبخت شود در دنیا و در آخرت و در آینده دیگران را نیز بدبخت و بی خبر از دنیا و آخرت سازد اما در اثر عوامل گوناگون که بر شمردن آنها مجال و سعی می طلبد متاسفانه شکاف عمیق میان پدران و مادران و نسل جدید افتاده و میرود که جوامع اسلامی نیز همانند جوامع غربی فاقد پیوندهای اصل و تربیت خانوادگی و عاطفی شوند و نسل سرگشته و بی هدف جایگزین نسل و تربیت شده ی گزشته گردد. از این رو به شدت هین ضرورت احساس می شود که باید به دامن تعالیم آسمانی پناه برد و راه چاره را از این منبع عظیم الهی به دست آورد. در دین مقدس اسلامی به تربیت نسل اهمیت فراوان داده است و پیشوایان عالی قدر اسلام در این زمینه دستورات بسیار سازنده داده اند که شامل نکات تربیتی پیش از تولد فرزند تا دوران نوجوانی و جوانی است و شیوه های با فرزندان و حقوقی را که آنان بر عهده ی پدر و مادر دارند بیان می کند از آنجا که پدران و مادران از این نکات اطلاع ندارند مشکلاتی را برای خانواده و جامعه فراهم میسازند به این خاطر ما در اینجا چند آیات و روایات و تجربه ی گزشتگان که برای تربیت فرزندان مناسب و مفیدو امید است پدر و مادران از این آیات و روایات  و تجربه ها هطلاع پیدا کنند تا در آینده  عمل کنند و فرزندان خوبی در جامعه تربیت نمایند.

 اهمیت تربیت فرزند

بحثی را که برای شما عزیزان عنوان می کنیم راجع به اهمیت فرزند است. بحثی است بسیار ارزنده برای همه وهمه و امیدواریم که این خیال مطابق با واقع باشد.

این بحث از نظر قرآن و روایات و تاریخ و تجربه اثبات شده است که پدر و مادر دخالت موثر در سرنوشت فرزند دارند چه کودک باشد چه جوان و نو جوان.

به عبارت دیگر که والدین دخالت دارند در سعادت و شقاوت والد به اندازه ای است که پیغمبر اکرم(ص) می فرماید: دل مادر زمینه ساز است برای سعادت و شقاوت فرزند و همچنین تربیت فرزند از مهمترین  واجبات اسلام است. هم خدا و هم پیغمبر اکرم(ص) و همه ائمه معصومین(ع) تاکید فراوانی کرده اند و قرآن چنین می فرماید: ای کسانی که ایمان آورده اید شما هم خودتان و هم زن و فرزندتان را از آتش جهنم نجات بدهید. چنانچه که به  فکر خودتان هستید به فکر زن و فرزندانتان باشید چنانکه خود روزه می گیرید به فکر روزه گرفتن فرزندانتان باشید چنانچه که خود نماز میخوانید در اول وقت با جماعت، به فکر نماز زن و فرزندانتان باشید چنانچه که خودتان به فکر حجاب هستید به فکر حجاب فرزندانتان باشید تا در روز قیامت خداوند شفاعت  کند و اگر فقط به فکر و تقوای خود باشید و فکر فرزندانتان نباشید و اهمیت ندهید مسولین جهنمی هستید و قرآن با لحن شدید چنین فرموده است:

ورشکسته آشکار در روز قیامت ان کسی است که باید به خاطر فرزند به جهنم برود و همچنین ورشکسته است که خود و زن و فرزندش را از آتش جهنم نتواند نجات دهد.

 وظائف مهم والدین بر والد قبل از تولد

بحث ما در باره انعقاد نطفه است، وقتی که نطفه از پدر در رحیم مادر منتقل می شود. این فصل دارای سه بخش است و ما درهر سه بخش یک صحبت مفصلی داشته باشیم و این یکی از مهمترین بخشها می باشد.

 بخش اول: هنگام همبستر شدن با همسر خویش باید مواظب باشیم که از تخیلات بد و وسوسه های شیطانی که اگر خدای نکرده تخیلها و وسوسه های شیطانی جلوی ما پدید آید از نظر رویات این بچه شریک شیطان خواهد بود. ما بایستی در آن وقت(هنگام همبستر شدن) توجه به خدا داشته باشیم و در آن هنگام بسم الله الرحمن الرحیم بگوییم و نیز دستور داده شده است که در آن هنگام دعا کنیم که پروردگار عالم نسل مارا مبارک گرداند و دست خوش شیطان به ما نرسد.

داستانی در این مورید: مردی به یک زن نامشروع محبت ورزیده بود یعنی به آن زن علاقه داشت و همیشه به یاد آن زن بود که یک بار هم شده باشد با آن زن نامشروع و زناکار همبستر شود روزی آن مرد ازدواج کرد و شب زفاف که با همسر خود همبستر می شد به یاد آن زن افتاد(زن نامشروع) و با خیالات شیطانی با همسر خود همبستر شد و بعد از مدتی صاحبی دختری شدند، سالها گذشت فرزند آن مرد به سن بلوغ رسید و فرزند او دست به کارهای نامشروع زد تا آنجا که دست به زنا نیز انداخت.

نتیجه: پس اگر انسان با خیالات نامشروع و شیطانی با همسر خویش همبستر شود نتیجه آن به اینجا ختم می یابد و نباید در آینده والدین از خداوند رحمن گله داشته باشند این نتیجه اعمال زشت آنان است.

بخش دوم: راجع به غذا است که والدین باید مواظب باشند که غذای حرام نخورند حتی غذای شبه ناک نیز نخورند چنکه ضرر خود را می رساند. غذای حلال تاثیر عجیب روی سعادت فرزند دارد چنانچه غذای حرام در شقاوت فرزند تاثیر دارد.

داستانی در این مورد: در باره حضرت زهرا(س) همه می دانید که بنا شد نور حضرت زهرا(س) منتقل شود به حضرت خدیجه (ع) لذا دستور داده شد که حضرت رسول اکرم(ص) از مردم کناره گیرد پیغمبر (ص) از مردم منعزل گشته و چهل شبانه روز به کوه حرا رفته و دستور داده شد حضرت خدیجه(ع) نیز منعزل از مردم در خانه به عبادت بپردازد و چهل شبانه روز تمام شد حضرت رسول اکرم(ص) همراه جبرئیل به خانه برگشتند و جبرئیل غذای بهشتی را به آن دو داد و دستور داده شد که نور حضرت زهرا(س) به خدیجه(س) منتقل شود و بعد از آن چنین شد. از این جمله تاریخی استفاده می شود که غذای حلال و حرام تاثیر فوق العاده ای دارد اگر غذا حرام باشد آن فرزند بیچاره می شود و اگر غذا حلال باشد بر فرزند سعادت خواهد آورد.

بخش سوم: در باره برحذر داشتن از گناه است هر گناهی که باشد چه قبل از شب زفاف و چه بعد از شب زفاف چونکه گناه نحس است و در آینده برای فرزندی که به دنیا می آید تاثیرگذار خواهد بود و آن فرزند همراه خویش خواهد آورد.

یکی از آن گناهان این است که در آن شب والدین غیبت نکنند چونکه در روایات آمده است : کسی که غیبت می کند مثل اینکه گوشت جسد مرده برادر خویش را خورده است. پس هنگامی که غیبت کردیم به یاد داشته باشیم که فرزند سالم نخواهیم داشت.

دیگری از آن گناهان این است که دروغ نگوییم و مواظب زبان خویش باشیم و همچنین مواظب دست، چشم و گوشهایمان باشیم تا در آینده نه خود مقصر باشیم و نه فرزند بد داشته باشیم، این دو امر برای والدین مهم است تا در آینده نزد فرزندان خویش مقصر نباشیم و اگر ترک از اینها کنیم انشاءالله خداوند تعالی فرزندان مومن صالح و با تقوا عطا خواهد کرد

نتیجه: پس اگر ما در شب زفاف، و یا این که کل بگوییم از آن چه که بالا ذکر کردیم یعنی اینکه از خیالات و وسوسه های شیطانی، و از لقمه حرام، شبه ناک برحذر کنیم، و از دروغ و غیبت دوری کنیم، و اینکه چشم و گوش خویش را از محرمات نگه داریم، و دست به دعا و شکر برداریم و با بسم الله شروع و خاتمه دهیم، آنگاه خداوند بر ما فرزند مناسب و بر جامعه مفید و خادم دین اسلام و دوست دار اهل بیت (ع)عطا می فرماید.

خودسازی والدین قبل از تولد والد: گفتیم آنچه در تربیت کودک اهمیت فراوانی دارد رفتار والدین در منزل است چرا که کودک در واقع یک مقلد کامل از والدین است، ذهن کودک در ابتداء پاک و بدو از هرگونه نقش است. او که دقیقا اعمال والدین و به رفتار سایر نزدیکان و اطرافیان خود نگاه می کند آنچه آنان انجام می دهند فرا گرفته عملا خود انجام می دهد، اینجاست که رفتار و حرکات والدین در کیفیت تربیت کودک بسیار مهم است و والدین بایستی به این نکه توجه نمایند که اگر دهها بار کودک خود را از ارتکاب عملی نهی نمایند اما خود یک بار آن را انجام دهند کافیست که کودک امر و نهی والدین را ندیده گرفته عمل را انجام دهد چرا که کودک متسفانه آنچه را نباید بیاموزد در رفتار خود در والدین عملا مشاهده کرده است.

تربیت زبانی و نصیحت با زبان هرگز کافی نیست. در قرآن و کلام معصومین(ع)آمده است که چرا به آنچه که می گویید عمل نمی کنید ؟ مگر نمی دانید خدا به آنان که می گویند و عمل نمی کنند خشم می کند. امام صادق(ع) فرمود: مردم را از راه عمل و نه از راه گفتار و بیان تنها سوی حق دعوت کنید.

رسول اکرم(ص) به ابوذر فرمود: وقتی که انسان صالح و نیکوکار شد خدا بواسطه صالح بودن او فرزندان و فرزندزادگانش را نیز به صالح خواهد آورد.  

دوران بارداری:مادر در این دوران علاوه بر بهداشت جسمانی به بهداشت روانی خود نیز توجه کند و از محیط آرام و پر نشاط برخوردار گردد زیرا تنشهای روانی و تالمات روحی تاثیر بد بر جنین می گزارد در این دوران وظیفه پدر حساس و خطیر است.

او باید توجه داشته باشد که علاقه و عاطفه مادر نسبت به کودکی که در وجود خود می پروراند از عواطف همسرش نسبت به وی تاثیر می پزیرد.

مادرانی که در ارتباط با همسران خود از جهت روحی و عاطفی ارظاء می شود بهتر می توانند کودک خود را در لحظات اولی زندکی اش از چشمه جوشان عواطف خود سیراب سازند و زمینه ای را برای پیدایش کودکان سالم و متعادل فراهم آورند. مشکلات خانوادگی واحیانا درگیریهایی که ممکن است میان زن و شوهر وجود داشته باشد اثرش نابجا بر جسم و روان کودک دارد و کودک را در گام های نخستین پرورش دچار مشکلات می کند.در تعالیم دینی ما توصیه شده است که مادر در دوران بارداری مراقب شرایط روحی و معنوی حاکم بر خود باشد و از یاد خدا که سرچشمه نور و صفا است و تلاوت آیات قرآنی و انس با کلام الهی غفلت نکند. زیرا تقویت حالات روحانی در مادر علاوه بر تامین آرامش روحی در وی به القاء این نور معنوی در جنین نیز می انجامد و زمینه های روحانی را در او تقویت می کند . بلخصوص  اگر بیاد آورید که توجه روحی مادر به فرزند در دوران بارداری با چنان هیجانات عاطفی همراه است که تاثیر حالت روحی او را بر جنین بسیار تشدید می کند در این دوران مادر باید به بهداشت جنسی خود نیز اهمیت دهد تغذیه صحیح و کافی استفاده از هوای سالم پرهیز از فعالیت  شدید و خستگی زیاد  (که منجر به مسموم شدن بدن مادر می شود) در سلامت جنسی و روانی کودک آثاری عمیق دارند پدیده زایمان  نیز امری دشوار و احساس  در زندگی کودک است و باید تلاش کرد  تا این مرحله  بسلامت طی شود، بی توجهی در این مرحله ممکن است آسیبهای جبران ناپذیر بر جسم و روان کودک وارد کند.با طی این مرحله نوزاد محیط امن و آرام قبلی را ترک می کند و وارد دنیای دیگر می شود.

دوران نوزادی

1 تبریک تولد نوزاد: در کتب معتبر فریقین بابی به نام تبریک تولد نوزاد آمده است که امام معصوم(ع)برای مسلمانان جهان شیوه آن را بیان داشته اند. امام صادق(ع) می فرماید: مردی به دوست خود که پسر به دنیا آورده بود گفت: به تو تبریک می گویم ولادت این پسر سوارکاررا امام حسن(ع) که اینطور تبریک گفتن را که شنید به آن مرد فرمود: از کجا می دانی که این پسر سوارکار می شود یا جنگجوی پیاده؟ آن مرد عرض کرد: قربانت گردم چه بگویم؟ آن حضرت فرمود: خداوند را سپاس میگویم این نعمت فرزند، مبارک بادت و نوزاد به سن جوانی و توانایی برسد و خداوند از نیکیهای او تو را بهره مند سازد.

2 شکر گزاری:یکی از نشانه های خداوند تولد فرزندان است. خداوند با حکمت بالغه خویش نطفه ناچیز را به انسان کامل تبدیل می کند و او را به مقام فهم و درک وعقل نایل می سازد این آیه قرآن کریم به این معنای بلند و والا اشاره می کند. و خداوند شما را از شکم مادرانتان در حالی که چیزی نمی دانستید بیرون آورد و برای شما گوش و چشمها و دلها قرار داد تا شود که سپاس گزاری کنید. اکنون هر کس باید به حکم وظیفه انسانی شکرگزار خداوند باشد . کمترین سپاسگزاری نیز عبادت او و در درجه اول ارتباط معنوی از راه نمازگزاران است. البته هرگز نمی توانیم شاکر حقیقی باشیم و حق نعمتهای خداوند را ادا کنیم.

3 اولین خوردن زائو: امیر مومنان(ع) از رسول خدا(ص) نقل فرموده است: نخستین غذایی که به زائو بدهند رطب باشد(خرمای تازه رسیده) است. اگر اول فصل رطب نباشد؟ فرمود:هفت دانه خرمای مدینه اگر آنهم نباشد هفت دانه خرمای دیار خودتان را به او بدهید به درستی که پروردگارعزیز و بزرگ می فرماید: به مقام بزرگی و بلند پایگی وبه احترامم سوگند هر زائو که روز زایدنش رطب بخورد نوزادش پسر باشد یا دختر بردبار خواهد بود.

4 اذان و اقامه گفتن در گوش نوزاد: امام صادق(ع) از رسول اکرم(ص) نقل فرموده است: کسی که برایش نوزاد متولد میشودباید در گوش راستش اذان و در گوش چپش اقامه بگوید زیرا این اذان و اقامه نوزاد را از شر شیطان محافظت می کند.

5 برداشتن کام نوزاد: پیشوایان معصوم دین اسلام برای هر کاری فرمان هایی که یقینن مصالح و منافع در آنهاست داده، انداز جمله اینکه والدین بعد از تولد نوزاد کام او را با آب فرات(و اگر نباشد با آب باران ) و تربت امام حسین(ع) و یا با خرما یا عسل بردارند و شیرین نمایند که این کار را رسول الله(ص) با حسن و حسین(ع) انجام داد.

حق والدین بر والد  

 1اتخاب یک مادرمناسب: علت این که اسلام این همه در نحوه انتخاب همسر دقت دارد مساله تولد کودکان است . غایت ازدواج همراه نسل انسان است کمبودهایی که در ساختمان جنین در رحم مادر ایجاد می گردد و در عیوب و ضایعات بدنی خلاصه نمی شود بسیار دیده می شود که امراض روانی و انحرافات معنوی بر جنین عارض می گردد و ظاهرا هویدا نیست ولی مادر سبب ایجاد آن شرایط و زمینه ساز آن است. امام صادق(ع) می فرماید: فرزند سه حق بر گردن پدر دارد.انتخاب مادر خوب و مناسب و نام نکو گزاشتن و در تربیتش کوشیدن.

2 نام نکو نهادن: چنانچه والدین نام ناحنجار و نامناسب برای کودک خود انتخاب نمایند در آخرت مورد استضباح کودک قرار خواهند گرفت و والدین باید از  چهرماهگی در آبستن مادر یک اسم مخصوص پسر و مخصوص دختر برای جنین در رحیم منظور دارند.

ناگفته نماند که بهترین نامها برای فرزندان نامهای نظیر عبدالرحمان است که بندگی را برساند و با نامهای پیامبران و امامان معصوم(ع) برای پسران و برای دختران نامهای زنان پاک دامن(چهار زن پاک دامن) از قبیل فاطمه مریم خدیجه عاصیه بهتر است.  

رسول اکرم(ص) فرمود: فرزند را بر پدر سه حق است. نام نکو برایش انتخاب نماید. نوشتن و تلاوت قرآن را به او یاد دهد. زمانی که به حد رشد و بلوغ رسید در امر ازدواجش کمک کند.

3 تربیت و تهذیب نفس و تعلیم دادن قرآن:  بحث ما در باره ای تهذیب نفس است یعنی وظائف والدین این است که کودک و نوجوان و جوان خود را تربیت کند رذائل اخلاقی را از آنها دور کند و فضائل را در دل آنها رسوخ بدهند. یک درخت کهن و با میوه در عمق وجود آنها بکارند این از وظائف سنگین والدین است همانطوری که والدین خود باید مهذب باشند صفت رذیله نداشته باشند و با صفت رذیله مبارزه کنند همانطوری که خود باید دارای فضائل باشند و صفت خوب در دل آنها رسوخ کند، وظیفه آنها است که صفات رذیله را از دل کودکشان دور کنند. امام علی(ع) می فرماید: حق فرزند بر پدر این است که نام نکو بر او نهد. او را خوب تربیت کند و قرآن را به او بیاموزد.  

4 همسر و شوهر دادن فرزندان:  چهارم این که اگر دختر به سن بلوغ رسید و نیاز به جنس مخالف خود پیدا کرد والدین آن را به شوهر بدهند و اکر پسری چنین شد باید همسر بدهند و اگر شرائط مالی داشته باشند و چنین نکنند و فرزندانشان به گناه افتند والدین نیز در این گناه شریک هستند که جنانچه رسول اکرم می فرماید: هرکس که فرزندش به سن ازدواج رسیده باشد و توانایی مالی داشته باشد که او را همسر دهد و اگرچنین نکند و از آن فرزند خطایی سرزند گناه آن بر اوست(یعنی والدین نیز در گناه او شریک است).

5 رعایت عدالت: یکی از مهمترین اعمال والدین آن است که با فرزندانشان یکسان رفتار کنند. یکی را از دیگری برتر بیند که شاید باعث بدبختی و کم محبت شدن فرزند دیگری شود و اگر نیز یکی را به دیگری برتری دهد باید دختر را برتر بداند چنانکه دختر پرعطفه است و نیاز دارد به نوازش والدین. چنانچه رسول اکرم(ص) فرموده است: در دادن چیزی بر فرزندانتان میان آنها مساوات را رعایت کنید و اگر قرار بود یکی را به دیگری برتری دهید من دختران را برتر می دارم و همچنین در دیگری از حدیث می فرماید: از خداوند بترسید و میان فرزندانتان با عدالت رفتار کنید.

6 دعا کردن به اولاد: والدین باید همیشه برای فرزندانشان دعا کنند و برای سعادت دنیا و آخرتشان و برای کارهایشان که اگر نیکی انجام داد دعا کنند و از خداوند بخواهند که بیفزاید.

در کارهای فرزندانتان و برای تربیت فرزندانتان همچنین دعا کنید هم باعث خوشحالی خدا می شود و هم باعث خوشبختی رسول اکرم(ص) که چنین می فرماید:خدا رحمت کند کسی را که فرزندش را دعا می کند.

7محبت به فرزندان از جانب والدین: همه بزرگان و عالمان، تاریخ نویسان و تجربه داران، چنین می گویند: که با فرزندانتان خوش رفتار کنید و با لحن درشت حرف نزنید و اگر کار خوب انجام داد تشویق کنید و اکر از دستش کاری برنیامد با ملایمت و عاطفه رفتار کنید تا دل زده نشوند. روانشناسان نیز چنین می گویند:رفتار خوش والدین باعث تقویت روح فرزندان خواهد شد ودعوا و جنگ چه در خانواده چه با فرزند روحیه فرزند را خراب می کند و آخر به کارهای نامشروع دست خواهند زد. رسول اکرم(ص)چنین می فرماید:کودکان را دوست بدارید و با آنان مهربانی کنید و نیز فرموده است: هر کسی فرزند خود را ببوسد خداوند عزوجل برای او یک ثواب می نویسد و هر که فرزندش را شاد کند خداوند در روز قیامت او را شاد می سازد و هرکه به فرزندش قرآن بیاموزد در روز قیامت آن والدین را فراخوانده می شود و دو جامه بر آنان پوشانده می شود که از درخشش آن صورت بهشتیان می درخشد. امامصادق(ع) نیز فرموده اند:قطعا خداوند آدمی را به خاطر محبت به فرزندش مورد رحمت خود قرارمی دهد ودرجایی رسول اکرم می فرماید: کودکان را دوست بدارید و با آنان با ملاطفت رفتار کنید و چون به آنان وعده دادید به وعده خویش وفا کنید.

ادامه دارد.


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


دوران کودکی: معمولا از آغاز تولد تا حدود 12-13 سالگی را که تقریبا پایان دوره دبستان است دوران کودکی این دوره از دو بخش عمده تشکیل می شود: دوره قبل از دبستان و دوره دبستان. در تعالیم اسلامی نیز مراحل رشد به سه دوره مشخص هفت سال تقسیم شده است، و هفت سال اول را که مطابق با قبل از دبستان است دوره (بسادت) و هفت سال دوم را دوره(اطاعت) یا دوره(تعلیم) نامگزاری کرده اند و بالاخره دوره ای باتوجه به خصوصیات آن دوره نامگزاری کرده اند امام مصادق (ع) می فرماید: پسر باید هفت سال بازی کند و هفت سال سواد بیاموزد و هفت سال دیگر به آموزش حلال و حرام بپردازد.

1 دوره قبل از دبستان(هفت سال اول): این دوره که شامل هفت سال اول زندگی کودک به مرحله کوچکتر دیگر تقسیم می شود دو هفته اول را دوره (نوزادی) دو یا سه سال اول را (مرحله طفولیت) و سه تا هفت سالگی را (مرحله خرد سال) نامیده اند. روانشناسان ودانشمندان تعلیم وتربیت از این دوره به عنوان دوره اسا سی وپا به پا به یاد می کنند، زیرا در این دوره و بخصوص در سالهای نخستین، کودک شکل می گیرد وزمینه فکرها، عواطف، والگو و رفتار آینده او به وجود می آید. فرزند در هفت سال اول برگ خوشبوی ریحان است.

2دوره دبستانی: دوره دبستانی از جهت تعلیم و تربیت بهترین دوران است. در این دوره از یک سو کودک از آرامش و ثبات برخردار است و از سوی دیگر خصوصیتهای دیگر روانی وی آمادگی کامل برای تربیت  و ادب آموزش در وی به وجود می آید، بطوری که در مباحث گذشته اشاره کردیم در آموزشهای اسلامی از این دوره ماهرهای گوناگون که همگی بیان کننده این خصوصیت اساسی در کودک است یاد شده است. رسول اکرم(ص) در این دوره با خصوصیت(عبد) که بیان کننده اطاعت است یاد فرموده است و حضرت علی(ع) او را فرد (خادم)که آن نیز بیان کننده فرمانبر است معرفی کرده اند. در روایت دیگر از پیامبر(ص)این دوره سنی را سن(تادیب) یعنی تربیت و آداب آموزی نامیده شده است.

 طفل در این دوره سنی انعطاف وپزیرش بیشتر برای تربیت دارد.

1تشویق و تنبه: یکی از شیوه های تربیت استفاده از تشویق و تنبیه  است. تشویق وسیله برای ایجاد شوق و انگیزه و رغبت برای انجام کارهای نیک و ایجاد عادتهای پسندیده وتنبه عامل برای جلوگیری از کارهای زشت و ترک عادتهای نکوهیده است. بی شک استفاده از هر دو عامل در تربیت فرزند مفید و ضروری است. استفاده از این روش نه تنها در دوران کودکی بلکه در تمام مراحل زندگی انسانی لازم و مفید است.

2 پرورش اخلاق کودکی: اخلاق، مرزی است که زندگی انسان هارا از زندگی حیوانات جدا می سازد و به آن رنگ انسانی و معنوی می بخشد.

 1 مراحل پرورش اخلاق: آموزش عملی بهترین شیوه در تربیت اخلاقی روش الگویی است. یعنی والدین با رفتار و کردار خود فرزندان خویش را عملا با اخلاق پسندیده آشنا سازند وبذر ارزش اخلاقی را در وجود آنها پرورش دهند

2 خودخواهی های کودکان را تعدیل کنیم: مراعات حقوق دیگران اعم از حقوق مادی یا معنوی که در تعالیم دینی ما از آن به عنوان(حق الناس) یاد شده است از اهمیت حساسیت و ظرافت خاصی برخردار است و یکی از راههای عملی برای مبارزه با خودخواهی مظموم عادت دادن کودکان به مراعات حقوق دیگران است.

3 روشهای ایجاد پسندیده:هر چه الگو از محبوبیت و معنویت بیشتری نزد کودکان برخردار باشد به همان اندازه تاثیر بیشتری در شخصیت آنها خواهد داشت. این روش دلبستگی به والدین عامل بسیار مهم است که می تواند شکل گیری عادتهای پسندیده را در کودک آسان می سازد.

4 کودکان و میل جنسی: از دشوارترین مسائل تربیت برخورد با مسائل جنسی کودکان و نوجوانان است. میل جنسی غریزه نیرومند است که آفرینش آن را در نهاد آدمی نهاده تا ظامن بقای نسل باشد. این میل در دوره کودکی حالت نهفته دارد به تدریج سراز وجود انسان برمی آورد و در دوره نوجوانی به اوج شدت و قدرت خود می رسد، محیط زندگی کودک در این زمان نباید چنان باشد که به انگیزه جنسی دامن بزند.

مراحل جلوگیری کودکان از میل جنسی

 1 محیط خانواده را پاک نگاه داریم: مراعات اصل مهم حیا در کلیه شوون زندگی خانوادگی از سوی والدین می توانند محیط را برای زندگی و پرورش کودکان از این جهت امن و بی خطر سازد، طرز لباس پوشیدن و عریان نکردن بدن نزد کودکان مراعات عفت در گام و پرهیز از بکاربردن الفاظ و کلاماتی که به گونه دربرگیرنده مسائل و مناسبات جنسی هستند خودداری از نقل داستانها ویا لطیفه ها و شوخیهای مربوط به امور جنسی و آشکار نکردن مراحل و مراطب گوناگون زناشویی و سعی در مخفی کردن از نگاههای کنجکاوانه کودکان.... از جمله تدابیری هستند که مانع رشد میل جنسی در کودکان می شود،حتی پدر نیز نباید در محیط خانه پوشش نامناسب داشته باشد و قسمتهایی از بدن خودرا عریان سازد.

2 تماس بدنی کودکان را محدود سازیم: مساله دیگر تماس بدنی با کودکان است. والدین نباید کودکان شش سال به بالا(به خصوص کودکان جنس مخالف) را که به سن تمییز رسیده اند در رحتخواب خود خوابانده و بدن نیمه عریان خود را به آنها بچسبانند. در روایت از امام صادق(ع) آمده است: مادری که بدنش را به بدن دختر شش ساله اش بمالد خود نوعی از زنا است. بنابراین اگر مادری بخواهد دختر خود را در رختخواب خویش بخواباند باید لباس استفاده کند تماس بدنی با وی برقرار نشود.

3 روابط کودکان را کنترل کنیم: مساله مهم در این مورد، روابط کودکان با یکدیگر است، روابط کودکان به خصوص بعد از سن پنج وشش سالگی باید تحت کنترل باشد و آنها به حال خود رها نشوند بخصوص در سن دبستانی باید مراقبت کافی به عمل آید.

4 توصیه والدین: روابط زن و شوهر در خانواده و در حضور کودکان باید کلی عاری از جنبه های جنسی باشد کودکان پس از به سن تمییزی معمولا به روابط پدر و مادر خویش حساس می شوند و با نوعی کنجکاوی آن را دنبال می کنند، در حضور کودکان والدین نباید در یک رختخواب بخوابند و اگر اتاق مستقلی ندارند از دو بستر جدا ازهم استفاده نمایند، به کودکان آموزش دهند که اگر قصد ورود به اتاق خواب والدین را دارند حتما درب بزنند و اجازه بگیرند و هرگز بدون اجازه و سرزده وارد نشوند.

5 مراقبت در نحوه خوابیدن کودکان: تمایلات جنسی در خلوت و بخصوص هنگام خواب در بستر زمینه بیشتری برای بروز دارد، از این رو باید سعی کرد، کودکان زمان وارد بستر شوند که به حد کافی خسته شده باشند و آماده خواب باشند، بیدار ماندن در رختخواب ممکن است زمینه ساز برای برخی انحرافات فکری و عملی بشود، باید کودکان را عادت داد که اتاق باز بخوابند و بخصوص آنهارا از برو خوابیدن نهی کرد، همچنین نباید لباسهای تنگ پوشانید یا عادت به دستکاری مواضع حساس بند خود پیدا کنند. بهتر است که عادت کنند که دستهارا بیرون از لحاف بگزارند و قبل از خواب به دستشویی بروند و اگر جمعی از خواهران و برادران در یک اتاق می خوابند باید تحت مراقب مادر باشند تا مشکلی از لحاظ برقراری جنسی در میان آنها پیش نیاید.

6 فرزندان خود را به موقع راهنمایی کنیم: زمانی که کودکان در آستانه بلوغ قرار می گیرند و انگیزه جنسی در آنها تا حدی بیدار می شود باید با راهنماییهای به موقع خود آنها را از نشانه های بلوغ و عوارض آن آگاه سازیم تا اولا آنها را از اضطراب و نیگرانی که معمولا در این هنگام برای آنها پیش می آید نجات دهیم و آن را یک امر طبیعی که برای همه پیش می آید معرفی کنیم. ثانیا با رهنماییهای به موقع خود آنهارا از مراجعه به دوستان یا احیانا خواندن کتابهایی که معمولا زیانهای گوناگون دربر دارد بی نیاز سازیم.

5 تربیت دینی کودکان: تربیت دینی کودک در دوران قبل از دبستان محدود به ایجاد انس نسبت به مسا ئل دینی است، به این معنی که کودک آنچه را به طور منظم در محیط خانواده می بیند نسبت به آن انس پیدا می کوند وهمین انس اولیه زمینه برای پیدایش عادت و انجام فرایض دینی در مراحل بعدی فراهم آور،. مشاهدی آداب دینی و عبادات مذهبی به خصوص نماز که به وسیله والدین و احیانا خواهر و برادر بزرگ به طور روان کودک نقش میبندد و و نوعی انس روحی نسبت به این اعمال وآداب دراوبه وجود می آید.

1آشنایی تدریجی با مسائل دینی: نکته دیگر اینکه کودک آرام آرام و بتدریج با مسائل دینی آشنا شود و تعالیم اسلامی توصیه های در این زمینه وجود دارد.

حضرت امام صادق(ع) میفرماید: وقتی که کودک به سن سه سالگی رسید از او بخواهید که هفت بار(لا اله الا الله) بگوید سپس او را در حال خود بگزارید تا به سن سه سالگی وهفت ماه و بیست روز برسد. در این هنگام  به او آموزش دهید که هفت بار(محمد رسول الله) بگوید و سپس او را تا چهارسالگی آزاد بگزارید و در آن هنگام از او بخواهید که هفت بار(صلی الله علیه و آله) را تکرار کند و سپس تا پنج سالگی درنگ کنید در این وقت اگر کودک راست و چپ خود را تشخیص داد او را در برابر قبله قرار دهید و سجده را به او بیاموزید. در سن شش سالگی رکوع  سجود و دیگر از اجزاء نماز رابه او آموزش دهید. وقتی که هفت سال او تمام شد به او بگویید دست و صورت خود را بشوید(و به تدریج وضو گرفتن را بیاموزد). سپس به او بگویید نماز بخوان آنگاه کودک را به حال خود بگزارید تا نه سال او تمام شود. در این هنگام وضو گرفتن صحیح را به او بیاموزید و او را به نمازخواندن وادارید... البته این دستورالعمل برای پسران است وگرنه دختران که زودتر به سن تکلیف می رسند باید قدری زودتر از نه سالگی نماز را فرا گیرند و حتی به آن باید مداومت کنند تا وقتی که به سن تکلیف رسیدند انجام قریضه نماز برای آنها دشوار نباشد.

نکته: حدیثی از رسول اکرم(ص) ذکر کرده و با آن بحث را خاتمه دهیم که میفرماید: پسر باید هفت سال اول سرور باشد  و هفت سال دوم نوکر باشد و هفت سال سوم وزیر و دستیار، پس اگر در سن بیست و یک سالگی از کمک کار بودن او راضی بودی که خوب وگرنه بر شانه او بزن(به حال خود رهایش کن) که تو در باره او نزد خداند تعالی معذوری.

نتیجه محقق: از این مباحث به این نتیجه رسیدیم که هر والدینی  اگر به این قوانین که ذکر کرده شد(یعنی از منکرات خداوند بپرهیزند و واجبات آن را انجام دهند و به گفته های رسول اکرم(ص) و (خاندانش) عمل کنند از همان روز اول(روز عقد) تا آخر زندگی انشاءالله که خداوند مهربان برایش فرزند خوب عاقل بردبار و صالح و صابر و عاقبت بخیر و دوست دار خدا و رسول و خاندان رسولش و حافظ قرآن و خادم دین اسلام نسیبش می گرداند.

 در غیر این صورت هر نوع فرزندی نسیبش شود(مشکلی داشته باشد) مقصر همان والدین خواهد بود وسلام.

منابع: کنزالعمال. تفسیر روح البیان جلد1 . تربیت فرزند از نظر اسلام استاد مظاهری. تربیت فرزند با نشاط و سالم استاد غرویان. راه نمای پدران و مادران جلد2. شیوه های برخرد با کودکان محمد علی سادات. فروع کافی جلد6 . اصول کافی جلد6. همان.میزان الحکم جلد13.تحف العقول. بحارالانوارجلد74.نهج البلاغه حکمت299.شرح ابن ابی الحدیدجلد20.تاریخ یعقوبی جلد3.غرر الحکم. وسائل الشیعه جلد104.خودسازی صفحه46. مکارمالاخلاق صفحه54. سوره تحریم آیه6 و زمرآیه15.

محقق: سید علی اصغرغازی



نوع مطلب : خانواده، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
نظرات ()
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر





آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی