تبلیغات
یار خدا - عرفان نظری
 
یار خدا
ز گهواره تا گور دانش بجوی

عرفان نظری

مسئله ی دیگر در جهان بینی عرفانی این است كه راز خلقت جهان (عرفا آ«خلقتآ» تعبیر نمی كنند، آ«تجلیآ» تعبیر می كنند) عشق است، جهان از عشق به وجود آمده و با نیروی عشق باز می گردد. اینها تكیه می كنند بر یك حدیث قدسی كه آ«كنت كنزا مخفیا فأحببت أن أعرف فخلقت الخلق لكی أعرفآ» و این مطلب را كه آ«فأحببت أن أعرفآ» (یعنی اصلا ینكه من خواستم خلق كنم چون می خواستم كه معروف باشم) پایه ی حرف هایشان قرار داده اند و خیلی سخنان در این زمینه گفته اند. در صورتی كه ما می دانیم در بیان فلاسفه، حتی فلاسفه ی الهی، مسئله ی علم مطرح است. علم عنایی و در واقع در آنجا باز عقل و علم نقش خودش را بازی می كند، اما در عرفان عشق نقش اساسی را در خلقت بازی می كند.

مسئله ی دیگر، حیات و تسبیح عمومی موجودات و به تعبیر آنها سریان عشق در جمیع موجودات است. ذره ای در جهان نیست كه از آنچه كه آنها آ«عشق به حقآ» می نامند، خالی باشد.

یكی مسائلی كه عرفا روی آن خیلی تكیه دارند و بسیار عالی است و امروز تازه فلسفه های جدید اروپایی روی آن تكیه می كنند؛ مسئله ی آ«غربت انسانآ» است كه انسان در این جهان یك موجود غریب و تنهاست
مسئله ی دیگر عدل و زیبایی و توازن كامل جهان است. البته این آ«جهانآ» كه آنها می گویند، آن طوری كه ما مغایر با ذات حق می بینیم، آنها نمی بینند، آن را به شكل دیگری معرفی می كنند كه بعد عرض می كنم. ولی به هرحال جز جمال و زیبایی و جز عدل در جهان چیز دیگری حكمفرما نیست. یعنی عالم مظهر جمال و جلال حق است و نقص و نبایستنی در كار جهان وجود ندارد.

مسئله ی دیگر، بازگشت اشیاء به حق است. اشیاء از همان مبدأ به وجود آمده اند، از همان جا كه آمده اند به همان جا باز می گردند، معاد در تعبیر عرفانی.

در این زمینه، مولوی شعر خیلی خوبی دارد، می گوید:



جزوها را روی ها سوی كل است بلبلان را عشق با روی گل است

آنچه از دریا، به دریا می رود از همان جا كامد آنجا می رود

از سر كُه سیل های تندرو وز تن ما جان عشق آمیز رو



البته اینها هر موجودی را مظهر اسمی از اسماء حق می دانند و می گویند اشیاء از اسمی كه به وجود آمده اند به همان اسم باز می گردند. پس مسئله ی دیگر مسئله ی معاد است با تعبیر خاص عرفانی آنها.

اینها كه عرض كردم مربوط به كل جهان بود. آنگاه اینها راجع به انسان نظرات خاصی دارند. انسان در جهان بینی عرفانی نقش فوق العاده عظیمی دارد تا آنجا كه انسان، عالم كبیر است و جهان عالم صغیر. نه اینكه برعكس باشد و جهان عالم كبیر باشد و انسان عالم صغیر. مولوی در همین زمینه می گوید:



چیست اندر خُم كه اندر نهر نیست چیست اندر خانه كاندر شهر نیست

این جهان خُم است و دل چون جوی آب این جهان خانه است، دل شهری عُجاب

چون انسان را مظهر تام و تمام اسماء و صفات و مظهر كامل اسماء حق می دانند و به تعبیر دینی و قرآنی او را آ«خلیفة الله الاعظمآ» و مظهر روح خدا می دانند این است كه برای انسان مقامی قایل هستند كه هیچ مكتبی آن چنان مقام را برای انسان در جهان قایل نیست. در زمینه ی انسان سخنان زیادی دارند، از جمله همان كه انسان عالم كبیر است و جهان عالم صغیر و دیگر نظریه ی انسان كامل. نظریه ی انسان كامل را به این تعبیر، اول بار محیی الدین ابراز كرده.

انسان در جهان بینی عرفانی نقش فوق العاده عظیمی دارد تا آنجا كه انسان، عالم كبیر است و جهان عالم صغیر. نه اینكه برعكس باشد و جهان عالم كبیر باشد و انسان عالم صغیر
یعنی این تعبیر از محیی الدین است و الا معنا از محیی الدین نیست. بعد از محیی الدین عرفای دیگری آمده اند و در این زمینه كتاب نوشته اند مثل آ«الانسان الكاملآ» نوشته ی نسفی. در تعبیرهای فرنگی ها هم، انسان كامل، ابر مرد و نظایر این ها، از همین حرف های عرفا گرفته شده، ولی انسان كامل عرفا با انسان كامل حكمای الهی و با انسان كامل علمای امروزی، آن هم مكتب های مختلف، از زمین تا آسمان فرق می كند. این كه مناط انسان كامل چیست و كمال انسان در چیست مسئله ی خیلی جالبی است. كه اینجا باید مكتب های مختلف فلسفی (اعم از الهی، مادی، قدیم و جدید) و عرفانی با هم مقایسه شود و مسئله ی بسیار جالبی از آب در می آید. (1)

مسئله ی دیگری كه عرفا روی آن خیلی تكیه دارند و بسیار عالی است و امروز تازه فلسفه های جدید اروپایی روی آن تكیه می كنند البته با یك مقدمات چرندی كه از حرفهای خودشان در می آید- و در واقع تقلیدی است از مشرق زمینی ها (و الا آن فلسفه ها به اینجاها منتهی نمی شود) و در فلسفه ی اگزیستانسیالیسم روی آن تكیه می شود،؛ مسئله ی آ«غربت انسانآ» است كه انسان در این جهان یك موجود غریب و تنهاست. یك موجودی است كه با اشیاء، نامتجانس است. یعنی احساس عدم تجانس با همه ی اشیاء دیگر می كند، كه این هم خودش یك مسئله ی بسیار جالبی است.

در جهان بینی عرفانی راز خلقت جهان عشق است، جهان از عشق به وجود آمده و با نیروی عشق باز می گردد

مسئله ی دیگر مسئله ی عقل و عشق در معرفت است. كه اینجا باز طرف اختلاف عرفا، حكمای الهی هستند. آیا كمال واقعی انسان در چیست؟ حكما در پاسخ می گویند: آ«صیرورة الانسان عالَماً عقلیا مضاهیا للعالَم العینیآ» حداكثر كمال انسان و انسان كامل آن است كه انسان نسخه ای بشود علمی از مجموع جهان. پس انسان با علم، كامل می شود. وقتی انسان فیلسوف شد و یك تصور صحیح و جامع از كل عالم و از نظام عالم داشت، عقلش به كمال رسیده و جوهر انسان هم همان عقل است. این است كه می گویند فلسفه هم عبارت از همان آ«صیرورة الانسان عالما عقلیا...آ» است.

ولی عرفا هرگز به چنین حرفی معتقد نیستند كه وقتی عقل انسان كمال یافت، انسان كمال پیدا كرده. هرگز كمال انسان را در كمال عقلش نمی دانند، كمال انسان را در این می دانند كه انسان به تمام حقیقت وجودش سیر كند به سوی حق تا -به قول اینها برسد به حق آ«یا ایها الانسان انك كادح الی ربك كدحا فملاقیهآ» (انشقاق/6)

برای رسیدن به این مقصود حكیم قهرا از عقل و استدلال كمك می گیرد، ولی عارف استدلال را تحقیر می كند و از مجاهده و ریاضت و تهذیب نفس و عشق و سلوك مدد می گیرد و آن راه را كافی نمی داند و جایز الخطا می داند، كه می گوید آ«پای استدلالیان چوبین بودآ» اینها چند قلمی است كه مربوط به جهان بینی عرفانی می شود. حالا اینها را یك یك تاحدی كه برایمان میسر باشد و وقت هم اجازه بدهد بیان می كنیم.


نوع مطلب : عرفان و تصوف، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
نظرات ()
چهارشنبه 17 آذر 1389 09:58 ق.ظ
http://zirekherghehsoofi.blogfa.com
شنبه 13 شهریور 1389 04:22 ب.ظ
اگرمی خواهید آدرس وبلاگ ها وسایت های مهم و كاربردی را در وبلاگ وسایت خود داشته باشید
كد زیر را در قسمت تنظیمات كد ها یا در قالب وبلاگ یا سایت خود قرار دهید

<a href="http://irani-websites.blogsky.com"><img src="http://www.blogsky.com/users/blogs/logo/irani-websites.gif" alt="وبلاگ ها و سایت های مهم وکاربردی" style="border: 0;" /></a>
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر





آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی