تبلیغات
یار خدا - آیه صلوات و درود
 
یار خدا
ز گهواره تا گور دانش بجوی

آیه صلوات و درود

در آیه 56 سوره احزاب مى‏خوانیم: ان الله و ملائكته یصلون على النبى یا ایها الذین آمنوا صلوا علیه و سلموا تسلیما:«خداوند و فرشتگانش بر پیامبر (ص) درود مى‏فرستند، اى كسانى كه ایمان آورده‏اید بر او درود بفرستید و سلام بگوئید و در برابر فرمانش تسلیم باشید».

در این آیه مقام پیامبر اسلام (ص) به عالیترین وجه ترسیم شده است، چرا كه هم خداوند متعال و هم تمام فرشتگان مقرب او بر پیامبر درود مى‏فرستند و هم دستور داده شده است همه مؤمنان بدون استثنا بر او رحمت و درود و سلام بفرستند.


چه مقامى از این بالاتر؟ و چه عظمتى از این بیشتر ؟

درست است كه در این آیه، سخنى از آل پیامبر (ص) به میان نیامده است، ولى در روایات بسیارى مى‏خوانیم كه وقتى اصحاب و یاران از حضرتش سوال كردند: چگونه درود و صلوات و سلام بر شما بفرستیم، پیغمبر اكرم (ص) «آل» را در كنار خود قرار داد وتمام رحمت و درودى كه از خداوند براى او تقاضا مى‏شد، براى «آلش» نیز تقاضا مى‏شد، این قرینه است بر اینكه صلوات و درود خداوند و ملائكه نیز تعمیم دارد، هم شامل پیامبر (ص) و هم شامل «آل» او مى‏شود، و این یك مساله ساده نیست، بلكه نشان مى‏دهد كه آنها مقاماتى دارند تالى پیغمبر (ص) و مأموریتى دارند در جهاتى شبیه مأموریت او، و گرنه این همه مقام تنها به خاطر خویشاوندى، غیر ممكن است .

اكنون به سراغ بخشى از این رویات كه در معروفترین منابع اهل سنت آمده است، مى‏رویم .

- در«صحیح بخارى» از «ابو سعید خدرى» نقل شده است كه ما عرض كردیم:«اى رسول خدا! سلام بر تو معلوم است، چگونه صلوات بر تو بفرستیم»؟فرمود:قولوا اللهم صل على محمد عبدك و رسولك كما صلیت على ابراهیم، و آل ابراهیم و بارك على محمد و على آل محمد كما باركت على ابراهیم:«بگوئید خداوندا درود بفرست بر محمد بنده‏ات و رسولت همان گونه كه درود بر ابراهیم و آل ابراهیم فرستادى، و بركت بفرست بر محمد و بر آل محمد، آن گونه كه بركت فرستادى بر ابراهیم».(541)

در همان كتاب و همان صفحه این حدیث به طور كاملترى از «كعب بن عجره» (یكى از صحابه معروف) نقل مى‏كند كه به رسول خدا عرض كردند: چگونگى سلام بر تو را دانسته‏ایم، اما صلوات برتو چگونه باید باشد؟ فرمود: اللهم صل على محمد وعلى آل محمد كما صلیت على آل ابراهیم انك حمید مجید، اللهم بارك على محمد و على آل محمد كما باركت على آل ابراهیم انك حمید مجید.(542)

توجه داشته باشید كه بخارى این احادیث را در ذیل آیه شریفه ان الله و ملائكته... ذكر مى‏كند.

- در «صحیح مسلم» كه دومین منبع حدیث معروف برادران اهل سنت است از «ابى مسعود انصارى» نقل شده كه پیامبر (ص) نزد ما آمد و ما در مجلس «سعد بن عباده» بودیم، «بشیر» فرزند «سعد» عرض كرد: «اى رسول خدا، خداوند به ما دستور داده بر تو صلوات بفرستیم، چگونه بر تو صلوات بفرستیم؟ پیامبر (ص) نخست سكوت كرد، سپس فرمود بگوئید: الهم صل على محمد وعلى آل محمد كما صلیت على آل ابراهیم، بارك على محمد و على آل محمد كماباركت على آل ابراهیم فى العالمین انك حمید مجید.(543)

- در تفسیر «الدرالمنثور» كه معروفترین تفسیر روانى است همان روایت ابو سعید خدرى را از «بخارى» و «نسائى» و «ابن ماجه» و«ابن مردویه» از پیغمبر اكرم (ص) نقل مى‏كند.(544).

و در همان كتاب عبارت «ابو مسعود انصارى» را از ترمذى و نسائى نقل كرده است (545).

و عین این مضمون را نیز با مختصر تفاوتى از «مالك»،و «احمد »و «بخارى» و «مسلم» و «ابوداود» و «نسائى» و «ابن ماجه» و«ابن مردویه» و از «ابواحمد ساعدى» نقل مى‏كند.(546)

«حاكم نیشابورى» در المستدرك على الصحیحین از ابن ابى لیلى نقل مى‏كند كه «كعب بن عجره» مرا ملاقات كرد و گفت: آیا هدیه‏اى به تو بدهم كه از پیامبر (ص) شنیدم؟!

گفتم: آرى هدیه كن، گفت: از رسول خدا (ص) سوال كردیم: چگونه بر شما اهل بیت (ع) صلوات بفرستیم؟ فرمود: اللهم صل على محمد و على آل محمد كما صلیت على ابراهیم و على آل ابراهیم انك حمید مجید اللهم بارك على محمد و على آل محمد كما باركت على ابراهیم و على آل ابراهیم انك حمید مجید .

سپس حاكم نیشابورى كه بناى او بر این است احادیثى را ذكر كند كه در صحیح بخارى و مسلم نیست، مى‏گوید: این حدیث را با همین سند و الفاظ، بخارى از «موسى بن اسماعیل» در كتاب خود نقل كرده، و اگر من آن را در اینجا تكرار كردم به خاطر آن است كه معلوم شود اهل بیت و آل همه یكى هستند (باید توجه داشت كه حاكم این حدیث را بعد از حدیث «كساء»كه در آن تصریح شده اهل بیت من على و فاطمه (حسن و حسین (ع) هستند نقل كرده است).(547)و این یك تعبیز پر معنى است .

سپس «حاكم» به دنبال آن، حدیث ثقلین و به دنبال آن، حدیث ابوهریره را نقل مى‏كند كه پیامبر (ص) نگاه به على (ع) و حسن و حسین (ع) كرد و فرمود: انا حرب لمن حاربكم وسلم لمن سالمكم: «من با هر كس كه به شمااز در جنگ در آید، اعلان حنگ مى‏دهم، وبا هر كس كه با شما در صلح باشد در صلحم».(548)

«محمد بن جریر طبرى» نیز در تفسیر خود در ذیل همین آیه، روایت فوق را با كمى تفاوت از «موسى بن طلحه» از پدرش نقل كرده است، و در روایت دیگرى همان را از «ابن عباس» روایت كرده، و در روایت سومى از زیاد و ابراهیم و در روایت چهارم از «عبدالرحمن بن بشربن مسعود انصارى».(549)

«بیهقى» نیز در كتاب معروف «سنن» روایات متعددى در این زمینه نقل كرده كه بعضى از آنها وظیفه مسلمانان را در موفع نماز، و هنگام تشهد روشن مى‏سازد، از جمله در حدیثى از «ابى مسعود عقبّه بن عمرو» نقل مى‏كند كه مردى آمد و خدمت پیامبر (ص) نشست، و مانیز نزد او بودیم، عرض كرد، اى رسول خدا! كیفیت سلام بر تو را مى‏دانیم ولى هنگامى كه نماز مى‏خوانیم چگونه بر تو صلوات بفرستیم؟ پیامبر (ص) سكوت كرد تا آنجا كه ما فكر كردیم اى كاش این مرد چنین سؤال را نمى‏كرد سپس فرمود: اذا انتم صلیتم علىّ فقوالوا للهم صل على محمد النبى الامى و على آل محمد، كما صلیت على ابراهیم وعلى آل ابراهیم و بارك على محمد النبى الامى و على آل محمد كما باركت على ابراهیم و على آل ابرهیم انك حمید مجید.

سپس از ابو عبدالله شافعى نقل مى‏كندكه این حدیث صحیحى است كه درباره صلوات فرستادن بر پیغمبر (ص) در نمازها سخن مى‏گوید.(550)

«بیهقى» احادیث متعدد دیگرى نیز در زمینه چگونگى صلوات بر پیامبر اكرم (ص) به طور مطلق یا درنماز آورده مخصوصا در حدیثى از «كعب بن عجره» از پیغمبر اكرم (ص) نقل مى‏كند كه: انه كان یقول فى الصلوة: اللهم صل على محمد و آل محمد كما صلیت على ابراهیم و آل ابراهیم و بارك على محمد و آل محمد كما باركت على ابراهیم و آل ابراهیم انك حمید مجید: پیامبر (ص) در نماز خود چنین مى‏فرمود:اللهم صل على محمد وآل محمد كما صلیت...(551)

از این حدیث روشن مى‏شود كه حتى خود پیغمبر در نمازهایش این صلوات را مى‏فرستاد.

«بیهقى» در ذیل یكى از روایاتى كه در آن سخن از نماز به میان نیامده است مى‏گوید: این روایت نیز ناظر به حال نماز است زیرا جمله قد علمنا كیف نسلم: «ما مى‏دانیم چگونه سلام بر تو بفرستیم» اشاره به سلام در تشهد است (السلام علیك ایها النبى و رحمة الله و بركاته) بنابراین مراد از صلوات نیز همان فرستادن صلوات در تشهد است.(552)

به این ترتیب مسلمانان مأمورند همان گونه كه به عقیده تمام فرق مسلمین سلام بر پیغمبر را به صورت السلام علیك ایها النبى و رحمة الله در تشهد نماز بگویند مأمورند كه صلوات بر پیغمبر (ص) را نیز در تشهد بگویند.

هر چند در میان مذاهب چهارگانه اهل سنت در اینجا مختصر اختلافى دیده مى‏شود شافعى‏ها و حنبلى‏ها مى‏گویند صلوات بر پیامبر (ص) در تشهد دوم واجب است در حالى كه مالكى‏ها و حنفى‏ها آن را سنت مى‏دانند(553) ولى طبق روایات فوق بر همه واجب است .

به هر حال كتابهایى كه روایات مربوط به صلوات بر محمد وآل محمد (ص)(به طور مطلق یادر خصوص تشهد نماز) در آن نقل شده بیش از آن است كه در این مختصر بیان شد، آنچه در بالا آمد، نمونه‏اى از این روایات و این كتب است، این روایات را گروهى ازصحابه مانند ابن عباس، طلحه، ابو سعید خدرى، ابوهریره، ابو مسعود انصارى، بریده، ابن مسعود، كعب بن عجره ، و شخص على (ع) نقل كرده‏اند .

نكته‏اى كه مایه شگفتى است این است كه دانشمندان اهل سنت - على رغم این همه تاكیداتى كه در روایات پیامبر (ص) نسبت به اضافه كردن «آل محمد» وارد شده، همیشه (جز در موارد بسیار نادر) آل محمد را حذف مى‏كنند و مى‏گویند: صلى الله علیه و سلم

و از آن عجیبتر اینكه: در كتب حدیث حتى در ابوابى كه روایات فوق در مورد اضافه كردن آل محمد (ص) نقل مى‏شود هنگامى كه نام پیامبر (ص) را در لابلاى همین احادیث ذكر مى‏كنند، مى‏گویند «صلى الله علیه و سلم» (بدون اضافه ال» و مانمى دانیم چه عذرى در پیشگاه پیامبر (ص) در این مخالفت صریح با دستور آن حضرت دارند؟

مثلا بیهقى در عنوان همین باب مى‏نویسد «باب الصلوة على النبى صلى الله علیه و سلم فى التشهد»و همچنین در بعضى دیگر از منابع معروف حدیث .

انتخاب این عنوان خواه از سوى مؤلفان این كتب باشد و یا محققان بعد، با توجه به آنچه در ذیل آن آمده بسیار عجیب و متناقض است .

این بحث را با دو حدیث دیگر پایان مى‏دهیم :

- ابن حجر در صواعق چنین نقل مى‏كند كه رسول خدا (ص) فرمود: لا تصلوا على الصلاة البتراء قالوا و ما الصلاة البتراء، قال: تقولون: اللهم صل على محمد و تمسكون، بل قولوا اللهم صل على محمد و آل محمد:«هرگز بر من صلوات بریده و ناقص نفرستید، عرض كردند صلوات بریده و ناقص چیست؟ فرمود: اینكه بگوئیداللهم صل على محمد و امساك كنید وادامه ندهید بلكه بگوید :اللهم صل على محمد وال محمد.(554)

این حدیث نشان مى‏دهد كه حتى كلمه على نباید میان محمد وآل محمد جدایى یبفكند باید گفت اللهم صل على محمد وآل محمد.

- سمهودى در الاشراف على فضل الاشراف از ابن مسعود انصارى نقل مى‏كند كه رسول خد (ص) فرمود: من صلى صلاة لم یصل فیها علىّ و على اهل بیتى لم تقبل: «كسى كه نمازى بخواند كه در آن بر من و بر اهلبیتم صلوات نفرستد نمازش قبول نیست». (555)

و ظاهرا امام شافعى در آن شعر معروفش ناظر به همین روایت است كه مى‏گوید:

یا اهل بیت رسول الله حبّكم فرض من الله فى القرآن انزله

كفاكم من عظیم القدر انكم من لم یصل علیكم لاصلاه له

«اى اهل بیت رسول الله محبت شما ،از سوى خداوند در قرآن واجب شده است .

در عظمت مقام شما همین بس است كه هر كس بر شما صلوات نفرستد نمازش باطل است.(556) آیا كسانى كه چنین مقامى را دارند كه نامشان در كنارنام پیامبر (ص) در نمازها به عنوان یك فریضه الهى باید ذكر شود مى‏توان همسنگ دیگران شمرد، و با وجود آنان جایى براى غیر آنان در مساله ولایت و امامت و جانشینى پیامبر (ص) باقى مى‏ماند؟ كدام فرد منصف مى‏تواند دیگران را بر آنان با این همه مقام فضیلت ترجیح دهد؟ آیا اینها همه بطور مستقیم مسئله ولایت و خلافت را روشن نمى‏سازد؟ داورى باشماست .

--------------------------------------------------------------------------------

41- صحیح بخارى، ج 6، ص 151 (طبع دارالجیل بیروت).

42- همان مدرك.

43- صحیح مسلم، ج 1، ص 305، حدیث 65 (طبع احیاء تراث العربى، بیروت).

44- الدرالمنثور، ج 5، ص 217.

45- همان مدرك.

46- الدرالمنثور، ج 5، ص 217.

47- المستدرك على الصحیحین، ج 3، ص 148.

48- همان مدرك،ص 149.

49- تفسیر جامع البیان (طبرى)، ج 22، ص 32 (چاپ دارالمعرفه بیروت).

50- سنن بیهقى، ج 2، ص 146 و 147.

51- همان مدرك، ص 147.

52- سنن بیهقى، ج 2، ص 147.

53- الفقه على المذاهب الاربعه، ج 1، ص 266 (طبع دارالفكر).

54- صواعق، صفحه 144.

55- سمهودى در الاشراف، ص 28 (مطابق نقل احقاق الحق، ج 18، ص 310).

56- در كتاب نفیس الغدیر انتساب این اشعار را به امام شافعى از «شرح المواهب زرقانى» ج 7، ص 7و جمعى دیگر آورده است .

 



نوع مطلب : معصومین(ع)، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
نظرات ()
جمعه 14 مهر 1391 05:57 ق.ظ
سلام علیکم بسیار لذت بردم خدا خیر کثیر بشما بدهد و توفیق خدمت گذاری به آستان قدس آقا امام زمان ع را
من وبلاگی بنام قرانیان مربوط به آقای حسینی ورجانی را دیدم مطالبش بسیار جالب بود اگر دیدید لذت می برید التماس دعا
جمعه 14 مهر 1391 05:55 ق.ظ
سلام علیکم بسیار لذت بردم خدا خیر کثیر بشما بدهد و توفیق خدمت گذاری به آستان قدس آقا امام زمان ع را
من وبلاگی بنام قرانیان حسنی ورجانی را دیدم مطالبش بسیار جالب بود اگر دیدید لذت می برید التماس دعا
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر





آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی