تبلیغات
یار خدا - عالم
 
یار خدا
ز گهواره تا گور دانش بجوی
پنجشنبه 1 مهر 1389

عالم در احادیث

عالم كسی است كه علم دارد. بعضی از عالما به علم خود عمل می نمایند و بعضی دیگر از عالمان به علم خود عمل نمی نمایند. عالمی از نظر اسلام ارزش دارد كه به علم خود عمل می نماید. ارزش عالمانی كه به علم خود عمل می نمایند، در اسلام وصف ناپذیر است.

عالم از دیدگاه پیامبر اعظم

علامه طباطبایی در سنن النبی در باره برخورد پیامبر اعظم(ص) با اهل علم می نویسدیكی از روش های پیامبر(ص) این بود كه اهل فضل و دانش را همه وقت می پذیرفت، و به هركس به مقدار دانش و بینش كه در دین داشت، احترام می گذاشت، بعضی را به یك حاجت، بعضی را به دو حاجت، و بعضی را بیشتر، پیامبر خدا به رسیدگی حوایج اهل فضل می پرداخت و آن ها را به اصلاح عیوبشان وامی داشت و درباره امت از آنان سو ال كرده و مطالب مهم را برایشان بازگو نموده و می فرمود: می بایست كه حضار[آموخته ها را] به گوش افراد غایب برسانند و نیاز وحاجت اشخاص كه به من دسترسی ندارند را به من ابلاغ نمایید، و آگاه باشید هركس كه نیاز شخص ناتوانی را نزد سلطانی باز گو كند، خداوند نیز قدم های او را در روز قیامت محكم و استوار می سازد.


نزد پیامبر چیزی جز این مطالب بازگو نمی شد و غیر از این گونه سخنان را از كسی قبول نمی كرد، اهل فضل و دانش برای آموختن علم و درك فیض به محضر رسول خدا شرفیاب می شدند و هنگام پراكنده شدن اندكی از علم آن جناب را دریافت كرده بودند و هنگام بازگشت، هر كدام از آن ها خود به تنهایی راهنمایانی بودند

وقتی كه به مسایل مربوط به عالم از نگاه پیامبر اعظم(ص) مراجعه می شود، انسان از حیرت زده می شود كه چقدر آن بزرگوار به عالم اهمیت می داد. و چه قدر به كلیات و جزئیات آن توجه نموده است: به عالم، عالم با عمل و بی عمل، زندگی و مرگ عالم، حق عالم، هم نشینی با علما، پرسش از عالم، دوستدار عالم، نهی از جهل گویی و... كه هر كدام از عناوین زیر می تواند به مقاله مستقل تبدیل شود. در مورد عالم هم فقط متن احادیث نقل می شود، به عنوان نمونه:

متن احادیث:

1- ارزش عالم

ارزش عالم در اسلام وصف ناپذیر است. و عالم حقیقی گرسنه دانش است و به دنبال دانش می رود. پیامبر اعظم(ص) در این رابطه می فرمایداجوع الناس طالب العلم و اشبعهم الذی لا یبتغیه» از همه مردم گرسنه تر آن كس است كه در پی دانش می رود و از همه مردم سیرتر آن كس است كه طالب آن نیست. بقیه مردم را به این علت سیر به حساب آورده، كه به علت جهالت، از گرسنگی خود بی خبر هستند و در پی علم نمی روند.

2- ارزش عالم به حق

پیامبر اعظم(ص) ارزش فرد «عالم به حق» را بیشتر از «عابد به حق» می داند. در حدیثی می فرماینداذا اجتمع العالم و العابد علی الصراط، قیل للعابد ادخل الجنه و تنعم بعبادتك وقیل للعالم قف هنا فاشفع لمن احببت فانك لا تشفع لاحد الاشفعت فقام مقام الانبیاء» وقتی عالم و عابد بر صراط[حق] حركت كنند، به عابد گویند به بهشت درآی و از عبادت خویش بهرمند شو، و به عالم گویند این جا بایست و برای هر كه می خواهی شفاعت كن، زیرا هر كه را شفاعت كنی، شفاعت تو پذیرفته خواهد شد. آن گاه عالم در صفی می ایستد، پیامبران می ایسنتد . از این حدیث چنین استنباط می شود كه خیر عابد به خودش و خیر عالم هم بخود و هم به دیگران می رسد.

«عالم ینتفع بعلمه خیر من الف عابد» عالمی كه دیگران از علم او سود برند از هزار عابد بهتر است.

3- مقام عالم

مقام عالم آنقدر زیاد است كه پیامبر اعظم(ص) به مردم سفارش می نمایند كه مقدم علما را گرامی بدارید. و عالم ها را وارثان پیامبران معرفی می نمایند و عزیز شمردن آن ها را عزیز شمردن خدا و پیامبرش می داند. در حدیثی می فرماینداكرموا العلماء فانهم ورثه الانبیاء فمن اكرمهم فقد اكرم الله و رسوله» دانشمندان را گرامی شمارید كه آن ها وارثان پیامبرانند و هر كه آن ها را عزیز دارد، خدا و پیامبرش را عزیز داشته است.

«ركعتان من عالم افضل من سبعین ركعته من غیر عالم» دو ركعت نماز عالم بهتر از هفتاد ركعت غیر عالم است.

4- مسوولیت و رسالت علما

«ان الله تعالی تعا فی الامیین یوم القیامه مالا یعا فی العلماخدای تعالی روز قیامت بر بی سوادان چیزهایی را می بخشد كه بر علما نمی بخشد.

«هنگامی كه بدعت های خلاف دین در میان امت من ظاهر شود، باید صاحبان علم، دانش خود را اظهار داشته، بطلان بدعت ها را روشن سازد و الا گرفتار لعنت خدا خواهد بو. .»

«آموختن علم بر طالبین آن از حقایق ایمان است

5- عالمان امین خدا هستند

«العلماء امناء الله علی خلقهعالمان امین های خدا بر خلق او هستند.

6- علما وارث پیامبران و چراغ های هدایت

«ان العلماء هم ورثه الانبیاء ورثوا العم فمن اخذه اخذ بحظ وافر» دانشمندان وارث پیامبرانند و [مردم]دانش را از آن ها به میراث برده اند، هر كس دانش فرا گیرد سهم فراوان از میراث پیامبران گرفته است.

«اكرموا العلماء فانهم ورثه الانبیاء» دانشمندان را گرامی شمارید كه آن ها وارثان پیامبرانند.

«العلماء مصابیح الارض و خلفاء الانبیاء و ورثتی و ورثه الانبیاءعلما چراغ های زمین و جانشین پیامبران و وارثان من و وارث پیامبرانند.

7- تحقیر كننده عالم منافق است.

«ثلاثه یستخف بحقهم الا منافق ذوالشیبه فی الاسلام و ذوالعلم و امام مقسط » سه كس را هر كه تحقیر كند منافق است، آن كه مویش در اسلام سفید شده باشد، صاحب علم و پیشوای دادگستر.

8- سوال از چه كسانی

«سلوا اهل الشرف عن العلم فان كان عند هم علم فاكتبوه فانهم لا یكذبوناز شریفان كه اهل علم هستند، بپرسید. اگر علمی نزد ایشان بود بنویسید كه آنها دروغ نمی گویند.

9- زبان عالم را جاهل نمی داند.

«ویل للعالم من الجاهل، و ویل للجاهل من العالموای بر عالم از جاهل، و وای بر جاهل از عالم.

10- عمل نكردن به آموحته ها

«ویل لمن لا یعلم و ویل لمن علم ثم لا یعملوای بر آن كس كه نداند و وای آن كس كه بداند و عمل نكند.

11- عالم عامل و عالم بی عمل

رسول خدا می فرمایندمردم دانشمند دو قسمنددانشمندی كه علم خود را بكار بسته و این[گروه] رستكار است. و دانشمندی كه علمش را كنار گذاشته و این[گروه] هلاك شده است. همانا دوزخیان از بوی گند عالم بی عمل در اذیتند و میان دوخیان ندامت و حسرت آن كس سخت تر است كه در دنیا بنده یی را بسوی خدا خوانده، و او پذیرفته و اطاعت خدا كرده و خدا به بهشتش درآورده است و خود دعوت كننده را بسبب عمل نكردن و پیروی هوس و درازی آرزویش به دوزخ در آورده است

«اشد الناس عذابا یوم القیامه عالم لم ینفعه علمه» روز قیامت عذاب دانشمندی كه از دانش خود بهره نمی برد، از همه مردم سخت تر است.

12- حسرت علما

«اشد الناس حسره یوم القیامه رجل امكنه طلب العلم فی الدنیا فلم یطلبه و رجل علم علما فانتفع به من سمعه منه دونهدو كس روز قیامت از همه مردم بیشتر حسرت می خورند، یكی مردی كه در دنیا برای طلب علم فرصت داشته، ولی به جستجوی آن برنخاسته است. یكی دیگر مردی كه علمی به دیگری آموخته و شاگرد وی از آن بهره مند شده ولی او بی بهره مانده است.

13- علما آزاد اندیش هستند

«رسول خدا فرمود: عالمان تا هنگامی كه وارد دنیا نشده اند، امین پیامبرانند. عرض شد: معنی ورودشان در دنیا چیست؟ فرمود: پیروی سلطان، پس چون چنین كنند نسبت به دین تان از ایشان بر حذر باشید

14- همنشینی و همدمی با علما

«رسول خدا فرمود: حداریین به عیسی علیه السلام گفتند: یا رسول الله با چه كس بنشینیم. فرمود:با كسی كه دیدارش شما را بیاد خدا اندازد، و سخنش دانش شما را زیاد كند، و كردارش شما را به آخرت تشویق كند

رسول خدا فرمودهمنشینی با اهل علم شرف دنیا و آخرت است. »

رسول خدا فرموداف بر مردمی كه خود را در هر روز جمعه[حداقل هفته یی یك روز] برای امر دینش[خو را] آماده نكند تا به این وسیله تجدید عهد كند و از دینش سوال كند. »

15- رحم بر عالم

«ارحمواعزیزا ذل و غنیمااغتقر و عالما ضاع بین جهال» بر سه كس رحم كنید، عزیری كه خوار شده، و ثروتمندی كه فقیر گشته و دانشمندی كه میان جاهلان گمنام مانده.

«ازهد الناس فی العالم اهله و جیرانه» كسان و همسایگان دانشمند از همه مردم نسبت به او بی رغبت ترند.

16- لغزش علما

علم عالم ثابت است(اگر مشغول مطالعه و تحقیق نباشد.)، یا در حال كاهش(اگر فراموشی به سراغش بیاید) و یا در حال افزایش(اگر مشغول مطالعه و تحقیق باشد.) است. چگونه استفاده از علم را ایدئولوژی مكاتب تعیین می نماید. این ایدئولوژی است كه با مشخص كردن باید ها و نبایدها، اخلاق را می سازند.

وقتی پیامبر اعظم(ص) می فرمایداتقوا زله العالم و انتظروا فیئته» از لغزش عالم بترسید و منتظر بازگشت وی باشید. منظور لغزش عالم از نظر اخلاقی است. وقتی مقام عالمی به كسی داده می شود، معلوم می شود كه علم دارد، اما وقتی سخن از لغزش می شود، معلوم می شود كه وی از علم در صراط مستقیم استفاده نكرده است.

«اخذروا زله العالم فان زلته تكبكبه فی النار» از لغزش عالم بپرهیزید كه لغزش او در آتش نگون سازش خواهد كرد.

«زله العالم مضروب بهاالطبل و زله الجاهل یخفیها الجهللغزش عالم بزودی مشهور شود و لغزش نادان را جهل پنهان دارد.

17- عواقب بدون علم فتوا دادن:

«من افتی الناس بغیر علم لعنته ملائكه السماء و الارضكسی كه بدون علم و دانش برای مردم فتوا دهد، فرشتگان آسمان و زمین او را نفرین می كنند.

18- مرگ علما

«اداجاءالموت بطالب العلم مات و هو شهیدوقتی مرگ طالب علم فرا رسد، شهید می میرد.



نوع مطلب : حدیث، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
نظرات ()
چهارشنبه 4 بهمن 1391 12:32 ب.ظ
منابع احادیث دكر شود
چهارشنبه 4 بهمن 1391 12:30 ب.ظ
منابع احادیث لاكر شود
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر





آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی