تبلیغات
یار خدا - Ҳадафи аслӣ аз фиристода шудани паёмбарон
 
یار خدا
ز گهواره تا گور دانش بجوی
Ҳадафи аслӣ аз фиристода шудани паёмбарон ва ё ба иборати дигар, манзури ниҳоӣ аз
фиристодани паёмбарон ва ирсоли китобҳои осмонӣ чист? Охирин сухани паёмбарон кадом аст?

Мумкин аст гуфта шавад: Ҳадафи аслӣ ҳидояти мардум, саодати мардум, наҷоти мардум, хайру салоҳи мардум аст.

Шакке нест, ки паёмбарон барои ҳидояти мардум ба роҳи саодат ва наҷоти мардум ва хайру салоҳи мардум фиристода шудаанд. Сухан дар ин нест. Сухан дар ин аст, ки ин роҳи рост ба чӣ мақсуди ниҳоӣ поён меёбад? Саодати мардум аз назари ин мактаб (ислом) дар чист? Дар ин мактаб чӣ навъ асоратҳо барои башар ташхис дода шуда, ки мехоҳад мардумро аз он гирифториҳо наҷот диҳад? Ин мактаб хайру салоҳи ниҳоиро чӣ чиз медонад?

Дар Қуръони карим зимни ин ки ба ҳамаи ин маъноҳо ишора ё тасреҳ шуда, ду маъно ва ду мафҳум мушаххас зикр шуда, ки мерасонад ҳадафи аслӣ ин ду амр аст, яъне ҳамаи таълимоти паёмбарон муқаддимаест барои ин ду амр. Он ду амр иборат аст аз: шинохтани Худо ва наздик шудан ба ў ва дигар барқарории адлу дод дар ҷомеаи башарӣ.

Қуръони карим аз тарафе мегўяд:

“Эй паёмбар, мо туро гувоҳ (гувоҳи уммат) ва навиддиҳанда ва эъломи хатаркунанда ва даъваткунанда ба сўи Худо ба иҷозат ва рухсати худи ў ва чароғе нурдеҳ фиристодем.”[1]

Дар миёни ҳамаи ҷанбаҳое, ки дар ин оят омадааст, пайдост, ки “даъват ба сўи Худо” танҳо чизест, ки метавонад ҳадафи аслӣ ба шумор ояд.

Аз тарафи дигар дар бораи ҳамаи пайғамбарон мегўяд:

“Мо паёмбарони хешро бо далелҳои рўшан фиристодем ва бо онҳо китоб ва меъёр (тарозу) фуруд овардем то мардум адлу дод бапо доранд...”[2]

Ин оят сареҳан бапо доштани адлу додро ҳадафи рисолат ва фиристода шудани паёмбарон муаррифӣ кардааст.

Даъват ба Худо ва шинохтани ў ва наздик шудан ба ў яъне даъват ба тавҳиди назарӣ ва тавҳиди амалии фардӣ. Аммо бапо доштани адлу дод дар ҷомеа яъне барқарор сохтани тавҳиди амалии иҷтимоӣ. Акнун пурсиш ба ин сурат матраҳ аст: Оё ҳадафи аслии паёмбарон худошиносӣ ва худопарастист ва ҳама чизи дигар ва аз он ҷумла адлу доди иҷтимоӣ, муқаддимаи ин аст ва ё ҳадафи аслӣ барпо шудани адлу дод аст, шинохтани Худо ва парастиши ў муқаддима ва василаест барои таҳаққуқи ин идеяи иҷтимоӣ? Ва агар бихоҳем бо забоне, ки дар гузашта сухан гуфтем матраҳ кунем, бояд ин тавр матраҳ кунем: Оё ҳадафи аслӣ тавҳиди назарӣ ва тавҳиди амалии фардист, ё ҳадафи аслӣ тавҳиди амалии иҷтимоист? Дар ин ҷо чанд гуна метавон назар дод:

1. Паёмбарон аз назари ҳадаф дугонагиро дунбол мекарданд, яъне ду мақсади мустақил доштаанд. Яке аз ин ду мақсад ба зиндагӣ дар охират ва саодат дар охирати башар марбут аст (тавҳиди назарӣ ва тавҳиди амалии фардӣ) ва дигарӣ ба саодати дунёи ў (тавҳиди иҷтимоӣ). паёмбарон аз он назар, ки дар андешаи саодати дунёи башар будаанд, ба тавҳиди иҷтимоӣ пардохтаанд ва аз он ҷиҳат, ки мехостаанд саодати охирати башарро таъмин кунанд, ба тавҳиди назарӣ ва тавҳиди амалии фардӣ, ки танҳо руҳӣ ва зеҳнист пардохтаанд.

2. Ҳадафи аслӣ тавҳиди иҷтимоист. Тавҳиди назарӣ ва тавҳиди амалии фардӣ муқаддимаи лозими тавҳиди иҷтимоист. Тавҳиди назарӣ марбут ба шинохти Худованд аст. Барои инсон ҳеҷ зарурате нест, ки Худоро бишносад ё нашносад, танҳо омили муҳаррики руҳи ў Худо бошад ё ҳазорон чизи дигар – ҳамчунон ки барои Худованд фарқ намекунад, ки инсон ўро бишносад ё нашносад, бипарастад ё напарастад – вале назар ба ин ки камоли инсон дар “мо” шудан ва тавҳиди иҷтимоист ва ин амр бидуни тавҳиди назарӣ ва тавҳиди амалии фардӣ муяссар нест, Худованд маърифати худ ва парастиши худро фарз кардааст то тавҳиди иҷтимоӣ муҳаққақ гардад.

3. Ҳадафи аслӣ, шинохтани Худо ва наздик шудан ва расидан ба ўст. Тавҳиди иҷтимоӣ муқаддима ва василаи расидан ба ин ҳадафи олист. Зеро – ҳамчунон ки қаблан гуфта шуд – дар ҷаҳонбинии тавҳидӣ, ҷаҳон моҳияти “аз ў (Худо)” буданро ва “ба сўи ў” рафтанро дорад, аз ин рў камоли инсон дар рафтан ба сўи ў ва наздик шудан ба ўст. Инсон аз як имтиёзи хосс баҳраманд аст ва он ин ки ба ҳукми “... ва дар ў аз руҳи (ҳақиқати олӣ ва бартари) худ дамидем.”[3] воқеъияташ воқеъияти худоист. Фитрати башар фитрати худоҷўёна аст. Аз ин рў саодаташ, камолаш, наҷоташ, хайру салоҳаш дар маърифати Худо ва парастиш ва паймудани басоти қурби ўст. Вале назар ба ин ки инсон табиатан иҷтимоист ва агар инсонро аз ҷомеа ҷудо кунем, дигар инсон нест ва агар бар ҷомеа низомоти мутаодили иҷтимоӣ ҳукмфармо набошад, ҳаракати худоҷўёнаи инсон имконпазир нест, паёмбарон ба иқомаи адлу дод ва нафйи зулму табъиз пардохтаанд. Бинобарин арзишҳои иҷтимоӣ аз қабили адл, озодӣ, баробарӣ, демократия ва ҳамчунин ахлоқи иҷтимоӣ аз қабили бахшиш, гузашт, муҳаббат ва эҳсон арзиши зотӣ надоранд ва зотан камоле барои башар маҳсуб намешаванд. Ҳамаи арзишашон арзиши муқаддима ва васила будан аст. Инҳо шароити расидан ба камоланд, на худи камол, муқаддимаи растгориянд, на худи растгорӣ, василаҳои наҷотанд, на худи наҷот.

4. Назарияи чаҳорум ин аст ки ҳамчунон ки дар назарияи севвум омадааст, ғояти инсон ва камоли инсон, балки ғояту камоли воқеъии ҳар мавҷуде, дар ҳаракат ба сўи Худо хулоса мешавад ва бас. Иддиои ин ки паёмбарон аз назари ҳадаф дугонагиро дунбол мекардаанд, ширки ғайри бахшуданист, ҳамчунон ки иддиои ин ки ҳадафи ниҳоии паёмбарон салоҳи дунёст ва салоҳи дунё ҷуз бархўрдорӣ аз додаҳои табиат дар сояи адлу озодӣ ва баробариву бародарӣ нест, моддипарастист. Вале бар хилофи назарияи севвум, арзишҳои иҷтимоӣ ва ахлоқӣ бо ин ки муқаддима ва василаи расидан ба арзиши асил ва ягонаи инсон, яъне худошиносӣ ва худопарастӣ ҳастанд, худ ҳам бебаҳра аз арзиши зотӣ нестанд.

Тавзеҳ ин ки робитаи муқаддима ва он чӣ муқаддима барои расидан ба он аст, ду гуна аст: Баъзан танҳо арзиши муқаддима ин аст ки ба арзиши асил мерасонад ва пас аз расидан ба он, буду набудаш бо ҳам фарқе надорад. Масалан инсон мехоҳад аз наҳре бигзарад, санги бузургеро дар васати наҳр василаи паридан қарор медиҳад. Бадеҳист, ки пас аз убур аз наҳр, буду набуди он санг барои инсон бо ҳам фарқе надорад. Ҳамчунин аст нардбон барои баромадан ба пушти бом ва ғайра.

Гоҳе ҳам робита ба гунаи дигар аст ва муқаддима дар айни ин ки василаи убур ба ҳадафи аслист ва дар айни ин ки арзиши асил ва ягона аз они ҳадафи асил аст, пас аз расидан ба ҳадаф буду набуди муқаддима бо ҳам баробар нест. Пас аз расидан ба ҳадаф, будаш ҳамон тавр зарурист, ки қабл аз расидан буд. Масалан маълумоти синфҳои якум ва дуввум (дар мадраса) муқаддима аст барои маълумоти синфҳои болотар. Аммо чунин нест, ки бо расидан ба синфҳои болотар ниёзе ба он маълумот набошад. Агар фаразан ҳамаи онҳо фаромўш шавад, ин тавр нест, ки зиёне нарасад ва донишомўз битавонад синфи болотарро идома диҳад, балки танҳо бо доштани он маълумот ва аз даст надодани онҳост, ки метавонад синфи болотарро идома диҳад.

Сирри матлабин аст, ки гоҳе муқаддима мартабаи заифе аз ҳадаф аст ва гоҳе нест. Нардбон аз маротиб ва дараҷоти пушти бом нест, ҳамчунон ки санги васати наҳр аз маротиб ва дараҷоти будан дар он тарафи наҳр нест, вале маълумоти синфҳои поин ва маълумоти синфҳои боло маротиб ва дараҷоти як ҳақиқатанд

Арзишҳои ахлоқӣ ва иҷтимоӣ нисбат ба маърифати ҳақ ва парастиши ҳақ, аз навъи дуввум аст. Чунин нест, ки агар инсон ба маърифати комили ҳақ ва парастиши ҳақ расид, буду набуди ростӣ, дурустӣ, адл, карам, эҳсон, хайрхоҳӣ, бахшиш, гузашт ва дигар арзишҳои иҷтимоӣ ва ахлоқӣ бо ҳам фарқе надошта бошад. Зеро ахлоқи олии инсон навъе худогуна будан аст, ҳамчунон ки дар ривоят аст, ки “Бо ахлоқи Худо худро музайян намоед”. Дар ҳақиқат, дараҷа ва мартабае аз худошиносӣ ва худопарастист, ҳарчанд ба сурати ноогоҳона, яъне алоқаи инсон ба ин арзишҳо сарчашма мегирад аз алоқаи фитрӣ ба музайян шудан ба сифатҳои худоӣ, ҳарчанд худи инсон таваҷҷўҳ ба решаи фитрии онҳо надошта бошад ва аҳёнан дар шуъури огоҳи худ мункири он бошад. Ин аст ки маорифи исломӣ мегўяд дорандагони ахлоқи фозила аз қабили адолат, эҳсон, бахшиш ва ғайра ҳарчанд мушрик бошанд, амалҳояшон дар ҷаҳони дигар беасар нест. Ин гуна афрод агар куфру ширкашон аз рўи лаҷоҷат набошад, ба навъе дар ҷаҳони дигар аҷру подош хоҳанд дошт. Дар ҳақиқат ин гуна шахсҳо бидуни он ки худогоҳ бошанд, ба дараҷае аз худопарастӣ расидаанд.


[1] - Сураи Аҳзоб, оятҳои 45 ва 46.

[2] - Сураи Ҳадид, ояти 25.

[3] - Сураи Ҳиҷр, ояти 29.

 

http://ghalamlib.org



نوع مطلب : معصومین(ع)، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
نظرات ()
یکشنبه 31 شهریور 1392 10:08 ق.ظ
از تک تک بازدیدات میتونی پول دربیاری !!! هر بازدید شما را با 30 ریال حساب میکنیم ! برای ثبت نام و کسب در آمد عجله کنید.
یکشنبه 31 شهریور 1392 09:02 ق.ظ
سلام خوبی ؟ از وبلاگت خیلی خوشم اومد به منم سر بزن بازم میام .راستی میشه لطف کنی وبلاگتو توی لیست وبلاگ های من ثبت کنی من دارم یه لیست از وبلاگهای خوب جمع اوری می کنم که دیگه مدام تو اینترنت نچرخم برم توی این لیست و به وبلاگهای جمع اوری شده سر بزنم
علی هادی الله یارزادهچشم
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر





آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی